NRP Denktank Wet- en Regelgeving

Straks met brand ook met de lift naar beneden?

06/02/2018

Herinnert u het zich nog: de brand van de woontoren in London met de vele slachtoffers? Het is kort daarna het gesprek van de dag want dat kan in ons land toch niet gebeuren. Maar we gaan vervolgens weer snel over naar de orde van de dag en laten het achter ons, zonder dat we iets hebben gedaan. Het is u wellicht niet bekend maar ook recent is er een brand geweest in een woontoren in Dubai. Maar daar waren geen slachtoffers bij en daarom had het minder nieuwswaarde.

Vanuit onze bouwhistorie is het te begrijpen dat de algemene Nederlandse brandveiligheids- voorschriften niet zijn toegespitst op hoogbouwprojecten. In landen waar hoogbouw meer gebruikelijk is, zoals in Dubai en New York zijn andere brandveiligheidsvoorzieningen gangbaar en kan ook de toepassing en waardering daarvan anders zijn. Dat heeft niet alleen te maken met andere inzichten in nut en noodzaak van die voorzieningen maar kan ook te maken hebben met cultuurverschillen en een andere inzet van de brandweer.

In deze blog breken we een lans voor het gebruik van een lift bij het ontruimen van een gebouw.
Geïnspireerd op de belangrijke rol van de liften bij de ontruiming van het World Trade Centrum in New York op 9/11.

Het is goed eens te kijken naar hoe mensen die, om welke reden dan ook, niet via het trappenhuis kunnen vluchten zich bij brand in veiligheid kunnen stellen. Hoe gaat men daar in andere landen mee om? In de Verenigde Staten zijn de voorschriften, vergelijkbaar met Nederland, geënt op de lokale wetgeving. Er gelden specifieke eisen voor risicovolle gebouwen, denk aan ziekenhuizen, winkelcentra en hoogbouw.

Een van de zaken die nu afwijkt van de Nederlandse praktijk, is het gebruik van de brandweerlift bij brand. Ziet u het voor zich? Dat na een brandalarm je iemand uitgeput ergens in halverwege het trappenhuis aantreft. Deze situatie is niet ondenkbaar, en zeker niet nu van ons wordt verwacht dat we langer blijven werken en langer thuis blijven wonen en dat de arbeidsparticipatie van mensen met een functiebeperking toeneemt. We zullen, ook bij onze brandveiligheidsvoorzieningen steeds meer rekening moeten houden met mensen die zodanig slecht ter been zijn, dat deze niet meer zelfstandig kunnen vluchten. En dat in een omgeving waarbij ook steeds minder mensen in hun omgeving zullen zijn om hun bij het ontvluchten te kunnen helpen. Dit geldt niet alleen bij nieuwbouw, maar ook bij een verbouwing. Het is boeiend om te zien dat in wetgeving we wel regelen dat mindervaliden naar binnen moeten kunnen, de toegankelijkheid, maar niet dat ze ook goed naar buiten kunnen - noem het maar uitgankelijkheid - zo meldt Jack van Schoonneveldt (VB&T). Er doet zich dus blijkbaar iets voor waar de bouwvoorschriften, en wellicht belangrijker nog de praktijk, nog geen rekening mee houden. De behoefte aan uitgankelijkheid speelt evengoed bij bestaande gebouwen als bij nieuw te bouwen gebouwen. De uitgankelijkheid zal daarom een belangrijke zo niet de belangrijkste renovatieopgave van de toekomst zijn.

Waarom hier aandacht voor de lift? In de praktijk treffen we bij liften vaak een bordje aan die sommeren de lift bij brand niet te gebruiken of het gebruik zelfs verbieden. Waar komt dat verbod vandaan? In het Bouwbesluit 2012 staat nu niets over het gebruik van de lift bij brand. Er staat dat een vluchtroute niet via een lift mag lopen, maar dat wil niet zeggen dat een lift bij brand niet mag worden gebruikt. Waar komen die bordjes ‘verboden te gebruiken bij brand’ dan wel vandaan? Volgt dit uit het Warenwetbesluit liften, of uit het Europese liftenbesluit, dat daarin is verwerkt? Wij hebben de betreffende bepaling nog niet aangetroffen.

Het zou kunnen zijn dat de vrees ligt bij de liftfabrikanten. Die willen niet aansprakelijk worden gesteld als de lift toch stilvalt. Is die vrees gerechtvaardigd en zo ja zijn er mogelijkheden om die al dan niet gerechtvaardigde vrees weg te nemen en moet de overheid daar een handje bij helpen?

Stichting NRP breekt met deze blog daarvoor een lans voor het gebruik liften bij brand.

Het Liftinstituut, verantwoordelijk voor de keuring van liften, is wel te porren voor een versoepeling van de regels mits de lift aan een aantal technische voorwaarden voldoet. Zoals het er nu naar uitziet, wordt bij het Nieuwe Bouwbesluit de brandweerlift opgenomen. Deze speciale lift voor hulpdiensten wordt verplicht voor gebouwen hoger dan 20 meter en blijft ook functioneren als de hoofdschakelaar uitvalt. Zo kan de brandweer te allen tijde haar materieel naar boven voeren en op de weg naar beneden mensen meenemen.

Joost Pothuis (Arcadis) plaatst hier wel kanttekeningen bij, zeker bij de renovatie van gebouwen. Er moeten niet in algemene zin te grote kwaliteiten worden toegedicht aan moderne liftschachten. Het is evident dat een lift niet bij brand gebruikt mag worden als die lift door die brand wordt bedreigd. De vraag is onder welke omstandigheden de gebruiker erop kan vertrouwen dat de lift hem bij brandveilig naar een verdieping kan brengen vanwaar vervolgens veilig een uitgang van het gebouw en de openbare weg bereikt kunnen worden. Niet alleen de stroomvoorziening speelt daarbij een rol, maar ook de plaats van de brand in het gebouw en de aanwezigheid van brandwerende en rookwerende scheidingsconstructies tussen de brand en de lift. Weinig mensen hebben hier inzicht in en zullen zodoende moeten vertrouwen op de kennis en kunde van liftontwerpers, gebouwontwerpers, beheerders, andere gebruikers van het gebouw en de hulpverleningsdiensten. De vraag is of die de daaraan verbonden verantwoordelijkheid kunnen en willen nemen. Niet uit onwil, maar omdat het nooit aan de orde is geweest en omdat er nog geen consensus is onder welke omstandigheden een lift bij brandveilig kan worden benut.

Bij bestaande gebouwen zouden de liftdeskundigen moeten worden gekoppeld aan brandveiligheidsadviseurs om te bekijken hoe de lift optimaal kan worden ingezet en zo nodig de bouwkundige en installatietechnische situatie kan worden verbeterd voor de niet zelfredzame bewoners. Daarnaast staat de brandweerlift ter beschikking van de brandweer en staat het daarmee natuurlijk niet tegelijkertijd ter beschikking van de bewoners. Ook nog een van de zaken die goed moet worden geregeld.

Er is nog wel even wat ‘huiswerk’ te doen alvorens we met de lift kunnen vluchten bij brand.

Wilt u uw juridisch probleem voorleggen aan de breed samengestelde NRP Denktank wet- en regelgeving? Schroom niet en stuur uw vraag naar e.vanholland@nrp.nl.

NRP omdat het nieuwe vastgoed er al staat