renovatie

Parijs is 'must-see' rijker na enorme renovatie

04/04/2017

Wie een citytrip naar Parijs plant, heeft er een nieuwe must visit bij. Na meer dan zes jaar renoveren is de 19de-eeuwse Bibliothèque nationale opnieuw in al haar glorie te bewonderen. Welkom in de tempel van de haute culture. En neen, koude voeten zal je hier niet vlug krijgen.

Als er iets is waar de Franse architect Henri Labrouste (1801-1875) een afkeer van had, dan waren het koude voeten. Toen hij zijn indrukwekkende leeszaal in de Bibliothèque nationale in Parijs in 1866 aan het publiek onthulde, beklemtoonde de architect dan ook met de nodige trots dat de lezers er letterlijk warmpjes bij zouden zitten. Hij had immers zowel luchtroosters in de grond als verwarmingsbuizen onder de tafels laten installeren.

Al even vernieuwend was zijn verlichtingssysteem. Omdat kaarslicht en brandbare boeken geen goeie match zijn, opteerde Labrouste voor gigantische lichtkoepels die het daglicht overvloedig binnenlieten én voor gaslampen, die een comfortabel en vooral veilig licht over de leestafels verspreidden. Vandaag werken de lampen niet langer op gas en lopen er elektrische draden door de voormalige verwarmingsbuizen onder de tafels. Maar de luchtroosters verspreiden nog altijd een aangename warmte door de vroegere nationale bibliotheek van Frankrijk, die na een meer dan zes jaar durende renovatie haar grandeur helemaal terug heeft.

Persoonlijk prestigeproject
Toch even een waarschuwing voor de fans van de Franse literatuur. Op het einde van de jaren 90 moest de 'Bibliothèque nationale Richelieu-Louvois', vernoemd naar haar ligging op de rue de Richelieu nabij het Louvre, het grootste deel van de nationale collectie 'afstaan'. Het merendeel van de 14 miljoen boeken en andere objecten verhuisde toen naar een state-of-the-artmegacomplex in het zuidoosten van Parijs: de nieuwe Bibliothèque nationale de France, het persoonlijke prestigeproject van de gewezen Franse president François Mitterrand. Dat werd het nieuwe onderkomen voor de omvangrijke boekencollectie, ooit begonnen met de 917 boeken van koning Karel V van Frankrijk, bijgenaamd 'de wijze', waarvoor hij in de tweede helft van de 14de eeuw een speciale kamer in het Louvre liet inrichten.

De Manuscriptenzaal werd ontworpen door architect Jean-Louis Pascal. De Amerikaanse zakenman Mark Pigott sponsorde een deel van de restauratie van het eikenhouten Versailles-parket. © BnF/Inha/Enc - Bruno Gaudin, Virginie Brégal, Architectes, Paris 2016

Daardoor vind je in de gerestaureerde Bibliothèque nationale Richelieu-Louvois geen kleppers van de Franse literatuur, maar eerder museumstukken, foto's van grote namen als Robert Doisneau en Diane Arbus, etsen van Rembrandt, Matisse en Louise Bourgeois, de kunsthistorische bibliotheek (INHA) en de theaterbibliotheek van Frankrijk. Wat uiteraard niets afdoet aan de grandeur van het gebouw, dat zondermeer een architecturale parel is.

 

In het gezelschap van eekhoorns
Destijds maakte de cultuurkathedraal met haar neoclassicistische façade vooral indruk met haar centrale leesruimte, die dankzij het gebruik van gietijzer uiterst ruim en hoog was. Labrouste was een van de eerste architecten die gietijzer gebruikten in gebouwen en al bekendheid had verworven met de Sainte-Geneviève-bibliotheek bij het Panthéon in Parijs. Voor de 'Salle Labrouste' ging de architect zelfs nog een stap verder dan in de Sainte-Geneviève-bibliotheek: hier geen rechthoekig plan, maar een indrukwekkend samenspel van ovale dakvensters en grote raampartijen die het licht zacht naar binnen doen vallen, negen met faiencetegels beklede koepels en Italiaanse fresco's aan de wanden. Labrouste wou het de lezers - de bijna 10.000 vierkante meter grote zaal biedt plek aan 400 mensen - zo aangenaam mogelijk maken.

De fresco's moesten de indruk geven dat je midden in de natuur zat. Zo zijn er tussen de geschilderde bladeren zelfs eekhoorntjes te spotten. Labroustes andere liefde - die voor het oude Rome - schemert dan weer door in zijn keuze voor marmeren vloeren, met goud beklede bas-reliëfs en 36 medaillons.

Fluwelen handschoenen
Aangezien de Salle Labrouste als monument is geklasseerd, moest de renovatie ervan - van vloeren tot meubels en zelfs fresco's - met fluwelen handschoenen worden aangepakt. Dus klopte de Franse overheid aan bij Jean-François Lagneau, een architect die van de renovatie van monumenten zijn levenswerk heeft gemaakt.

Een nóg moeilijker taak kreeg zijn collega-architect Bruno Gaudin, die het volledige complex moest klaarstomen voor de 21ste-eeuwse bezoeker. 'Met zijn hopeloos verouderde technische installaties en veiligheidsvoorzieningen was deze bibliotheek totaal onbruikbaar geworden', vertelt Gaudin. 'Alleen een complete renovatie was een optie. Met de nadruk op compleet.'

Die zware facelift leidde ook tot een zware factuur: 78,2 miljoen euro betaalde de Franse staat al voor de eerste fase van de werken - want pas in 2020 zal het gebouw helemaal gerenoveerd zijn. Zo is het nog enkele jaren wachten tot die andere beroemde leesruimte, de Salle Ovale, gerenoveerd is.

De indrukwekkende ‘Salle Labrouste’, de enorme leeszaal van de Bibliothèque nationale. © BnF/Inha/Enc - Bruno Gaudin, Virginie Brégal, Architectes, Paris 2016

Bron: sabato
NRP omdat het nieuwe vastgoed er al staat